Phát hành năm 2009 với sự góp giọng của Anette Olzon, khi ấy đang là nữ ca sĩ của Nightwish, “October & April” không phải bản rock ballad thông thường. Ca khúc giống một câu chuyện cổ tích buồn, nơi hai nhân vật đại diện cho ánh sáng và bóng tối, sự sống và giá lạnh, tìm đến nhau dù ngay từ đầu đã thuộc về hai thế giới khác biệt.

Có những ca khúc chỉ cần nhắc đến tên một tháng trong năm là đủ khiến người nghe nhớ đến một khoảng thời gian, một kỷ niệm, hay một người nào đó. Với “October & April”, ban nhạc Phần Lan The Rasmus đã lựa chọn hai tháng cách nhau nửa vòng năm để kể một câu chuyện tình yêu vừa đẹp đẽ, vừa mang màu sắc bi kịch.

Nhưng tại sao lại là tháng Mười và tháng Tư?

Ở Bắc Âu, đặc biệt là Phần Lan, hai tháng ấy thực sự mang những trạng thái gần như đối lập của thiên nhiên.

Tháng Tư đánh dấu sự trở lại của ánh sáng sau mùa đông dài. Những ngày bắt đầu sáng lâu hơn, mặt trời dần có sức nóng, tuyết tan và mặt đất từng bị băng giá che phủ bắt đầu lộ ra. Mùa xuân ở Phần Lan không giống mùa xuân ấm áp mà chúng ta thường hình dung. Tháng Tư vẫn có thể rất lạnh, vẫn còn tuyết, nhất là ở các vùng phía bắc. Nhưng chính vì vậy, từng tia nắng và dấu hiệu tan băng lại mang ý nghĩa đặc biệt.

Trong lời hát mở đầu, Lauri Ylönen ví người con gái như bầu trời tháng Tư, với ánh bình minh trong đôi mắt và ngọn lửa ấm áp trong trái tim. Nàng không chỉ đẹp mà còn tượng trưng cho khả năng đánh thức sự sống sau những tháng ngày lạnh giá.

She was like April skies
Sunrise in her eyes
Child of light
Shining star
Fire in her heart
Brightest day
Melting snow
Breaking through the chill
October and April

Tháng Mười thì ngược lại.

Ở Phần Lan, tháng Mười là thời điểm ánh sáng ban ngày tiếp tục rút ngắn, nhiệt độ hạ xuống, mưa lạnh xuất hiện và những đợt tuyết đầu mùa có thể tìm đến. Tại Lapland ở cực bắc, mùa đông theo định nghĩa khí tượng thậm chí thường bắt đầu từ giữa tháng Mười.

He was like frozen sky
In October night
Darkest cloud
Endless storm
Raining from his heart
Coldest moon
Deepest blue
Tearing down the spring
October and April

Đó là một sự tương phản rất thú vị. Tháng Tư chưa chắc đã hết lạnh, còn tháng Mười chưa hẳn đã là mùa đông. Nhưng một tháng đang đi về phía ánh sáng, trong khi tháng còn lại đang tiến dần vào bóng tối.

The Rasmus đã khai thác chính hướng chuyển động ấy để xây dựng hai nhân vật.

Nếu người con gái là bình minh tháng Tư, người đàn ông được Anette Olzon mô tả như bầu trời đóng băng trong đêm tháng Mười. Anh mang những đám mây tối, cơn bão và nỗi buồn sâu kín trong tim.

Đáng chú ý, ca khúc không chỉ đối lập hai trạng thái thời tiết. Nó còn đối lập cả cách hai con người tác động đến thế giới xung quanh: một người làm băng tan, người kia có thể khiến mùa xuân bị hủy hoại.

Và khi đặt hai con người ấy cạnh nhau, câu hỏi không còn đơn giản là họ có yêu nhau hay không. Câu hỏi là liệu hai thế giới đối nghịch có thể tồn tại cùng nhau mà không làm tổn thương nhau?

Điều thú vị là cảm hứng của bài hát thực sự có liên hệ với một câu chuyện cổ tích Phần Lan.

Trong cuộc phỏng vấn cuối năm 2009, Lauri tiết lộ giai điệu khiến anh liên tưởng đến một bài hát ru. Anh nhớ đến một câu chuyện thiếu nhi về sinh vật sống trong khu rừng tăm tối gặp những nàng tiên đến từ thế giới ánh sáng. Họ yêu nhau nhưng không thể thuộc về nhau vì bản chất quá khác biệt.

Từ cảm hứng ấy, Lauri phát triển câu chuyện thành cuộc gặp gỡ giữa hai mùa. Tháng Tư và tháng Mười không chỉ là hai thời điểm của năm mà còn là hai số phận không thể hòa hợp.

Nghe lại phần điệp khúc, ta nhận ra đây không phải câu chuyện về thứ tình yêu có thể chiến thắng tất cả. Ngược lại, tình yêu trong ca khúc được mô tả như một sức hút nguy hiểm, có thể hủy hoại chính những người đang theo đuổi nó.

Like hate and love
Worlds apart
This fatal love was like poison right from the start
Like light and dark
Worlds apart
This fatal love was like poison right from the start

Sự dịu dàng trong giai điệu càng khiến bi kịch ấy trở nên ám ảnh.

Giọng hát có phần mong manh, u tối của Lauri tạo nên sự tương phản đẹp với chất giọng trong trẻo nhưng giàu kịch tính của Anette. Cả hai không cố biến ca khúc thành một màn phô diễn kỹ thuật thanh nhạc. Họ giống như hai nhân vật đang lần lượt kể về nhau, rồi cùng bị cuốn vào câu chuyện mà mình không thể thay đổi kết cục.

Phần hòa âm mang màu sắc cổ tích, giàu không gian và tiết chế sức nặng rock, để những giai điệu buồn cùng sự đối thoại giữa hai giọng hát dẫn dắt cảm xúc. Đó cũng là điều khiến “October & April” có một vị trí riêng trong kho tàng ballad của The Rasmus.

Đằng sau ca khúc…

Ý tưởng của “October & April” thực ra đã xuất hiện từ nhiều năm trước ngày phát hành. Tiền thân của ca khúc là bản demo mang tên “Don’t Shut The Door”, từng được Lauri mô tả như một màn nhại phong cách boyband thập niên 1990. Sau nhiều lần chỉnh sửa lời hát và hòa âm, bài hát mới mang hình hài u tối, lãng mạn như chúng ta biết.

Lauri từng muốn mời Tarja Turunen, giọng ca đầu tiên của Nightwish, tham gia song ca nhưng không thành công. Ngoài ra, còn tồn tại một bản thu chưa phát hành với Lena Katina (t.A.T.u). Mãi sau này, Lauri xác nhận anh nhớ đến sự hợp tác với t.A.T.u., dù không còn nhớ rõ nguyên nhân phiên bản ấy bị bỏ lại và bị leak ra ngoài.

Cuối cùng, Anette Olzon trở thành người hoàn thiện phiên bản chính thức. Ca khúc được thu trong giai đoạn thực hiện album “Black Roses” năm 2008, nhưng không phù hợp với ý tưởng tổng thể của album nên phải chờ đến tuyển tập “Best of 2001-2009” mới chính thức xuất hiện.

MV do Owe Lingvall đạo diễn tiếp tục khai thác sự đối lập giữa ánh sáng và bóng tối. Anette xuất hiện trong hình ảnh thanh khiết, còn Lauri mang dáng vẻ u tối với những chiếc lông vũ đen. Thú vị hơn, phần lớn video được thực hiện bằng phông xanh; Anette từng kể rằng cô và Lauri chỉ thực sự cùng xuất hiện trong cảnh quay cuối cùng, khi cô đưa tay chạm vào gương mặt anh.

Khoảnh khắc chạm ấy dường như chứa đựng toàn bộ tinh thần của bài hát: hai thế giới có thể gặp nhau, nhưng không có nghĩa chúng có thể ở bên nhau mãi mãi.

Mười bảy năm sau, “October & April” vẫn là một ca khúc đáng nghe lại vào những ngày cuối tháng Mười.

Ở Việt Nam, tháng Mười có thể gợi nhớ những cơn mưa cuối mùa, một chút se lạnh hay cảm giác năm đang dần khép lại. Nhưng ở miền đất nơi The Rasmus sinh ra, tháng Mười còn đánh dấu sự rút lui của ánh sáng, nhường chỗ cho một mùa đông dài. Và tháng Tư, dù chưa đủ ấm để xua hết tuyết, vẫn mang lời hứa rằng ánh sáng sẽ quay về.

Có lẽ đó là điều khiến hình tượng hai tháng trong “October & April” trở nên đẹp đến vậy. Không phải bởi chúng hoàn toàn trái ngược, mà bởi chúng đại diện cho hai chiều chuyển động của cuộc sống: một bên đang bắt đầu, một bên đang khép lại.

Nếu playlist của những người yêu rock đã có “November Rain” của Guns N’ Roses hay “Wake Me Up When September Ends” của Green Day, thì “October & April” xứng đáng là thêm một bản nhạc về tháng được giữ lại.

Một câu chuyện tình không có mùa hè, chỉ có khoảnh khắc mùa xuân chạm vào mùa đông.

Và đôi khi, chừng ấy đã đủ cho một bản tình ca đẹp.